X
تبلیغات
وبلاگ زمین شناسی پاوه - وضعيت لرزه‌خيزي منطقه كرمانشاه:
ارائه مقالات و مطالب علمي در زمينه زمين شناسي

سرزمين ايران در بخشي از كره زمين قرار گرفته كه از ديدگاه زمين‌ساختي و لرزه‌خيزي سرزميني ناآرام و پرتكاپوست، چه بسيار زمين‌لرزه‌هايي كه در اين منطقه بوقوع پيوسته و زيان‌هاي جاني و مالي فراواني را موجب شده است.

زمين‌لرزه يكي از پديده‌هاي طبيعي حاصل از تكوين ساختماني زمين است، لذا بررسي زلزله‌هايي كه اتفاق افتاده و تعيين ارتباط آن‌ها با عامل زمين‌شناسي مي‌تواند نقاطي كه احتمال حدوث اين واقعه در آن‌ها زياد است را تا حدي مشخص نمايد.

خاستگاه بيشتر زلزله‌هاي ايران ناشي از جنبش گسله‌ها مي‌باشد،‌بنابراين شناسايي محل گسله‌ها حائز اهميت است، بديهي است براي گسله‌هايي كه در عهد حاضر فعاليت داشته و موجب زمين‌لرزه‌هاي شديد شده‌اند اين احتمال وجود دارد كه در آينده دور يا نزديك دوباره فعال شوند، اين فعاليت مي‌ تواند ناگهاني و به صورت زلزله‌اي ويرانگر و يا به صورت لغزشي آرام صورت گيرد.

با اين حال نبايد از اهميت گسله‌هاي قديمي نيز  غافل ماند، چرا كه بعيد نيست بار ديگر فعاليت خود را از سر گيرند. با بررسي پراكندگي كانون زمين‌لرزه‌ها در ايران نتيجه گرفته مي‌شود كه لرزه‌خيزي آن بيشتر محدود به چهار منطقه بزرگ بوده كه عبارتند از:

كمربند چين خورده زاگرس، ايران مركزي، رشته‌كوه‌هاي البرز، كوه‌هاي كوپه‌داغ (شمال شرق ايران) ناحيه كرمانشاه در امتداد گسله فعال اصلي عهد حاضر زاگرس كه بخشي مهم از آن گسله صحنه است در گستره مورد مطالعه قرار گرفته، گسله صحنه با طول حدود 100كيلومتر بخشي از گسله اصلي مذكور بوده كه از حوالي نهاوند تا كوه‌هاي مرواريد (جاده بين كامياران-سنندج) ادامه دارد و به سه قطعه تقريباً مساوي جنوب شرقي، مياني و شمال غربي قابل تقسيم است.

سابقه تاريخي وقوع زلزله در زاگرس گوياي آن است كه منطقه كرمانشاه از زمان‌هاي قديم در معرض زمين‌لرزه‌هاي شديد قرار داشته و در طول تاريخ بارها شاهد خرابي‌ه اي فراواني بوده است، رخداد زلزله‌هاي سال 1283 هجري شمسي شهر دورود با بزرگي 4/7ريشتر، 1336فارسينج (نزديك سنقر) با 7ريشتر و سال 1337 نهاوند با 6/6 ريشتر در سده بيستم نشانه‌اي از ناآرام بودن منطقه از ديدگاه لرزه زمين است.

گسله فعال نزديك به منطقه مورد بحث قطعه مياني گسله صحنه است كه عامل رخداد زلزله‌هاي خطرناك مي‌باشد، با نگاهي به تاريخ وقوع زلزله‌هاي خطرناك در منطقه مي‌توان به  اهميت موضوع پي برد. آمار زلزله‌هاي مهيب تاريخي در منطقه:

1-زمين‌لرزه مه 912ميلادي- بخش وسيعي از دينور (بين بيستون و صحنه و سنقر را ويران كرد. (آمبراسيز1974)

2-زمين‌لرزه 956 ميلادي- خسارت زيادي به اسدآباد و حومه آن وارد شد. (نبوي1978)

3-زمين‌لرزه آوريل 1008 ميلادي- بار ديگر بخش وسيعي ازدينور را ويران كرد. (ملويل1982)

4-زمين‌لرزه دسامبر 1058 ميلادي- موصل عراق را ويران كرد و آثار آن تا همدان گسترش يافت. (آمبراسيز1974)

5-زمين‌لرزه سپتامبر1827 ميلادي- سنقر و اطراف آن را ويران كرد. (آمبراسيز1974)

و حال نگاهي به آمار زلزله‌هاي سده بيستم در منطقه:

1-زلزله سيلاخور (دورود) ژانويه1909ميلادي- در نتيجه فعاليت گسله دورود با بزرگي 4/7ريشتر كه تلفات آن بين 5تا6هزار نفر گزارش شده است. (ريشتر1954)

2-زلزله فارسينج (شرق سنقر)- دسامبر 1957 ميلادي نتيجه فعال شدن گسله صحنه با بزرگي 7 ريشتر روستاي فراسينج را به طور كلي ويران كرد. (پروناسي 1971)

3-زلزله نهاوند اوت 1958- در نتيجه فعاليت گسله صحنه زمين‌لرزه‌اي با بزرگي 6/6 ريشتر خسارت زيادي به شهر نهاوند وارد گرديد.

4-زلزله كارخانه (كنگاور) مارس 1963- در نتيجه فعال شدن گسله صحنه زلزله‌اي با بزرگي 8/5 ريشتر دهكده‌هاي كارخانه و علي‌آباد متحمل خسارت زيادي شدند.

گسله‌هاي فعال منطقه:

با توجه به آمار زلزله‌هاي فوق مي‌توان به اهميت لرزه‌خيزي و احتمال وقوع زمين‌لرزه‌هاي خطرناك در منطقه پي برد، لذا ضرورت بررسي محل گسله‌هاي فعال و نديشيدن به پي‌آمد احتمالي آن‌ها شديداً احساس مي‌شود.

گسله‌ اصلي عهد حاضر از جنبه لرزه‌اي فعال بوده و در امتداد آن چندين زلزله مخرب روي داده است كه به آن‌ها اشاره شد. گسله‌هاي وابسته به گسله اصلي حاضر كه خاستگاه زلزله‌هاي مهيب در منطقه مي‌شوند عبارتنداز:

1-گسله دورود- اين گسله به طول تقريباً 100كيلومتر در بخشي از گسله اصلي عهد حاضر زاگرس است كه تا نزديك بروجرد قابل رديابي است. اين گسله خاستگاه زلزله سيلاخور بوده است.

2-گسله نهاوند- اين گسله از غرب بروجرد شروع شده و با جهت شمالي داراي چند شاخه فرعي است.

3-گسله قارون (جنوب غرب صحنه) گسله قارون تقريباً موازي با گسله نهاوند و با طول حدود 25كيلومتر تا شمال غربي يعني گسله صحنه قابل تعقيب است. شوك‌هاي مربوط به زمين‌لرزه‌هاي نهاوند و كارخانه آثاري از جنبش اين گسله است.

4- گسله صحنه- چنانكه قبلاً اشاره گرديد با طول حدود 100كيلومتر گسله نهاوند و قارون در جنوب شرق به گسله مرواريد در شمال غرب متصل مي‌كند، فعاليت اين گسله در سال 1336 شمسي باعث زلزله مهيب فارسينج با بزرگي 7درجه ريشتر شده است.

5-گسله مرواريد- امتداد گسله صحنه در شمال شرق كامياران به گسل مرواريد متصل شده و به سمت شمال تا گردنه مرواريد در جاده بين كرمانشاه به سنندج ادامه مي‌يابد.

رابطه فراواني و بزرگي زمين‌لرزه‌ها در گستره مورد مطالعه:

بر اساس آمار زمين‌لرزه‌هاي سده بيستم و با استفاده از رابطه خطي ريشتر- گوتنبرگ تعيين رابطه بين فراواني و بزگري زمين‌لرزه‌ها امكان‌پذير مي‌باشد، لذا با مطالعه بر روي زلزله‌هايي كه در بين سال‌هاي 1907تا1978 ميلادي رخ داده‌اند ارقام زير محاسبه شده است:

در اين فاصله زماني تعداد زلزله‌هايي كه بزرگي آن‌ها بيشتر از 7درجه ريشتر بوده 2مورد، بين 5/6تا7 درجه 3مورد، بين 5/6تا6درجه7مورد، بين 6تا5/5 در جه24مورد، بين 5/5تا5درجه 64مورد مي‌باشد. بنابراين در يك پريود تقريباً 70ساله وقوع يك زلزله با بزرگي 7درجه ريشتر و دو مورد با بزرگي بين 7تا6درجه دور از انتظار نيست و اين هشداري است كه بايد شديداً به آن توجه شود.

منابع:

1-زمين‌شناسي ايران،ت دكتر درويش‌زاده- دكتر خسروت تهراني.

2-بررسي لرزه زمين ساخت منطقه صحنه- رساله كارشناسي ارشد نوربخش ميرزايي

 

+ نوشته شده در  سه شنبه شانزدهم بهمن 1386ساعت 20:37  توسط عباس محمودی | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
هوالعلیم
سلام بر شما خوانندگان وبلاگ
این وبلاگ قصد دارد دانش آموزان و همکاران گرامی را در زمینه مطالب زمین شناسی آشنا سازد .
از همه ی خوانندگان وبلاگ بویژه همکاران محترم زمین شناسی و دانش آموختگان این رشته می خواهیم با نظرات سازنده خود ما را در این راه یاری دهند .
امیدواریم با این کار گام هرچند کوچکی را برای بهبود وضع آموزش و یادگیری زمین شناسی و همچنین ارتباط بیشتر میان ما و همکاران محترم انجام داده باشیم .
منتظر نظرات سازنده ی شما هستیم .

دبیر زمین شناسی پاوه

عباس محمودی

نوشته های پیشین
بهمن 1392
آذر 1392
آبان 1392
مهر 1392
شهریور 1392
خرداد 1392
دی 1391
مرداد 1391
دی 1390
مهر 1390
خرداد 1390
بهمن 1389
آذر 1389
آبان 1389
خرداد 1389
اردیبهشت 1389
بهمن 1388
دی 1388
مهر 1388
دی 1387
بهمن 1386
آرشیو موضوعی
بادخورشيدي و شفق قطبي
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM